فواصل

بنیه‌ی فاصله

اگر فواصل را روی گام اریستوکسنوس بررسی کنیم، متوجه می‌شویم که فواصل یکم و اکتاو همواره دارای مقادیر ثابتی هستند؛ به‌طوری‌که فاصله یکم برابر با ۰ پرده و فاصله اکتاو برابر با ۶ پرده است. در مورد فواصل چهارم و پنجم نیز وضعیت مشابهی وجود دارد، با این تفاوت که هر یک از این فواصل دارای یک مورد استثنا هستند. به‌این ترتیب، تمامی فواصل چهارم به‌جز فاصله Fa تا Si، برابر با ۲.۵ پرده و فواصل پنجم به‌جز فاصله Si تا Fa، برابر با ۳.۵ پرده هستند. نکته‌ی جالب توجه این است که فاصله‌ی Si تا Fa و Fa تا Si، که هر دو برابر با ۳ پرده هستند، تا اوایل قرن ۱۷ میلادی در موسیقی اروپا به ویژه موسیقی مذهبی ممنوع بودند و به‌عنوان «تری‌تون» به معنی سه پرده شناخته می‌شدند.

اما برای فواصل دوم، سوم، ششم و هفتم، وضعیت متفاوت است؛ به‌طوری‌که از هر کدام دو نوع وجود دارد: یکی کوچک‌تر و دیگری بزرگ‌تر که در ادامه به هرکدام از آن‌ها جداگانه می‌پردازیم.

فاصله‌ی دوم: نوع کوچک‌تر آن برابر با نیم پرده است که تنها بین نت‌های Mi تا Fa و Si تا Do دیده می‌شود و نوع بزرگ‌تر آن برابر با ۱ پرده است که شامل باقی فواصل دوم می‌باشد.

فاصله‌ی سوم: نوع کوچک‌تر آن برابر با ۱.۵ پرده است که نمونه‌هایی از آن را می‌توان بین نت‌های Re تا Fa یا Mi تا Sol مشاهده کرد، در حالی که نوع بزرگ‌تر آن برابر با ۲ پرده است و نمونه‌ی آن بین نت‌های Do تا Mi یا Sol تا Si دیده می‌شود.

فاصله‌ی ششم: نوع کوچک‌تر آن برابر با ۴ پرده است که نمونه‌هایی از آن را می‌توان بین نت‌های Mi تا Do یا La تا Si یافت و نوع بزرگ‌تر آن برابر با ۴.۵ پرده است که نمونه‌هایی از آن بین نت‌های Do تا La یا Sol تا Mi دیده می‌شود.

فاصله‌ی هفتم: نوع کوچک‌تر آن برابر با ۵ پرده است که نمونه‌هایی از آن را می‌توان بین نت‌های Re تا Do یا Sol تا Fa مشاهده کرد و نوع بزرگ‌تر آن برابر با ۵.۵ پرده است که نمونه‌ی آن بین نت‌های Do تا Si یا Fa تا Mi دیده می‌شود.

با توجه به توضیحات ارائه‌شده درباره فواصل، حال می‌توان به کلماتی که به عنوان بنیه فواصل استفاده می‌شوند پرداخت. در این شیوه‌ی نام‌گذاری، برای فواصل گروه اول که تنها یک حالت داشتند، از کلمه‌ی “درست” استفاده می‌شود و برای گروه دوم که دو نوع کوچک و بزرگ دارند، از کلمات “کوچک” و “بزرگ” به عنوان بنیه استفاده می‌شود.